Klein Knollenland

Onder de rook van Amsterdam vind je Klein Knollenland. Mijn stukje grond van 220m2 waar ik, Marieke Kitzen, groenten verbouw. Hier experimenteer ik met andere vormen van tuinieren, zoals permacultuur, mengcultuur of polycultuur.

Dit blog gaat over mijn onderzoek naar het nieuwe tuinieren, mijn experiment en de successen en mislukkingen die daarbij horen. Voor beginnende moestuinders die het anders willen doen.

Search

Meer

Vind mij op...

Vind ik leuk

More liked posts

Tag Results

10 posts tagged compost

The Juice

Geen frisdrank hierboven maar superpokon. Afgelopen zondag volgde ik een workshop ‘Comparative Composting’ bij Cityplot waar ik de fijne kneepjes van composteren geleerd heb. Daar kwam ook de wormencompostbak voorbij, die ik al heb staan op zolder. Ik was alweer enkele weken vergeten dat die beestjes daar aan het genieten zijn van mijn keukenafval, dus bij thuiskomst ben ik meteen gaan kijken.

De wormen waren nog levend en wel, maar wel wat aan het zwemmen in de modder. Uit zo’n wormencompostbak vang je namelijk vocht op, maar dat was ik al een tijdje vergeten af te gieten. Hoog water dus in wormenland!

Maar nu heb ik flessen vol. Dit goedje kan ik 1:10 verdunnen met water en bij mijn plantjes gieten. Heel gezond! Niet te lang wachten alleen, want de mircoben in dit sap blijven niet heel lang leven nadat het geoogst is. Gieten maar…

Voor Maken Maken Maken Vullen Na

Compost in Wijk 7

Woensdag heb ik vrienden geholpen met compostbakken bouwen in de tuin van Wijk 7, een woon-werkcollectief in Amsterdam Zuidoost. De bewoners hebben plannen voor een fantastische permacultuurtuin met groentebedden, een kas, een vijver, kippen, een daktuin en natuurlijk eigen compost!

Drie bakkensysteem
Dit is een systeem van drie bakken. Het idee is dat je de eerste vult met met keukenresten, groen tuinafval en bruin tuinafval als bladeren, takjes, stro etc. Als na een tijd de bak vol is, kun je hem omzetten/keren door alles over te scheppen in de tweede bak. Zo wordt het materiaal goed gemengd, komt er veel lucht bij en gaat het composteerproces sneller. Eventueel doe je er nog wat bruin of groens bij. De verhouding 1 groen op 3 bruin, werkt namelijk het best. Je weet of het goed gaat, als de compost dampend heet is!

Bak twee laat je een tijdje rusten. Bak één kun je ondertussen weer vullen met nieuw afval. Een paar maanden voor je de compost wilt gebruiken, schep je bak twee over naar bak drie. Goed mengen, zodat er weer veel lucht bij komt. Bak drie kun je het beste afdekken, zodat de compost wat kan drogen. En dan, krijg je als het goed is prachtige compost. Uitgebreidere informatie vind je hier.

Compostgoeroe
Ik dacht dat compost maken eenvoudig zou zijn. Rotten gaat vanzelf zou je denken. Maar nee, als de verhouding groen, bruin, water en lucht niet goed is, dan kan het heel lang duren voordat je goede compost hebt. Ik ga daarom maar op compostles binnenkort bij Cityplot - Comparative Composting.

Daar komen allerlei vormen voorbij zoals koud en warm composteren, wormencompost (check!), lasagne compost en Bokashi. Dat laatste klinkt als een yogagoeroe. Ik ben dus erg benieuwd.

Mocht ik nog meer willen leren, dan kan ik misschien doorstromen naar de opleiding voor Compostmeester in België. Dan kan ik straks op mijn CV naast ‘groencorrespondent’ de term ‘compostmeester’ zetten. Mooi.

Goed artikel dames en heren, over hoe we beter met onze grond moeten omgaan. Teken ook de petitie voor kringlooplandbouw. Zo houden we de grond gezond!

hulp krachtpatsers 'preparing the grow heap'

Hulp

Een paar weken terug kwamen mijn lieftallige buren een middag de handen uit de mouwen steken in Klein Knollenland. Ik had hun hulp ingeroepen om mijn overschot aan stoeptegels te versjouwen naar de gemeenschappelijke parkeerplaats. Meerdere ritjes met de kruiwagen stonden gepland, maar gelukkig wilde de buurman de meeste tegels hebben en was de heerlijke lunch snel verdiend.

Ook hebben we de Grow Heap afgemaakt met kranten, aarde, een dikke laag stro en flink wat water. Nu staan er courgette-, italian snake- en pompoenplantjes in en heb ik er bijenmix over gezaaid voor wat bloemenpracht. Uit zichzelf groeien er aardappels uit de grow heap. Daar verwacht ik weinig van, maar wie weet levert het nog wat piepers op voor het najaar. We wachten af. En tot die tijd: Grow Heap! Grow!

Hydraterende ingrediënten: kranten, hout Wormen voor lucht en mest Stro als afdeklaag

Dit jaar gaan de tomaten naar het balkon. Vorig jaar vond bij gebrek aan een kas en een teveel aan regen zich een tomatengenocide plaats in de tuin. Alles verrot. Ik doe dit jaar nog een klein experiment in de tuin, maar de meeste tomatenplanten blijven thuis. 

Op mijn balkon op het zuiden dreigt alleen een ander gevaar: sterfte door uitdroging. In het boek van Alys Fowler - De eetbare tuin, las ik dat zij haar potten aan de binnenkant bedekt met kranten en wormen toevoegt aan de grond. De kranten houden water vast en zijn voedsel voor de wormen, die op hun beurt de grond luchtig houden en bemesten. Ook tipt ze om de aarde goed te bedekken met het een of ander, zodat het schaarse water niet meteen verdampt in de zon.

Ik kan nog wel eens wat laks zijn met water geven. Hopelijk helpen de kranten, het stro en de wetenschap dat als ik niet op tijd water geef, ik de wormen de dood in jaag. Dan vervallen we van tomaten- in wormengenocide. Zonde.

Wormencompost

Ik heb een wormencompostbak op zolder staan. Dat is vies volgens sommige mensen, maar die piepen om niets. Want die wormen, daar heb je geen kind aan. Je geeft ze wat eten en drinken en zet ze in een donker hoekje. Daar houden ze zich vervolgens muisstil. Het enige wat ze doen is zich vermenigvuldigen, eten en poepen. En die stront, daar is het om te doen. Ook dat klinkt vies, maar dat is het niet. 

Wormenpoep is pokon in het kwadraat, en dan nog meer. Heel gezond voor je plantjes dus. Ik heb net mijn eerste wormencompost ‘geoogst’ voor bij mijn kamerplantjes. 

image

Zelf een wormencompostbak maken is zo gebeurd:

1. De bak
Neem twee opbergbakken die je in elkaar kunt stapelen. In de bak 1 boor je gaatjes in de deksel, in bak 2 boor je gaatjes in de bodem en langs de bovenste rand. Zet bak 2 een in bak 1 en doe de deksel erop. Zorg dat er wat ruimte zit tussen bodems van de bakken. Vaak gebeurt dat door het stapelen automatisch, maar zo niet, dan kun je er iets tussen zetten. Een klein bakje bijvoorbeeld.

2. De bodem
Vul de bak met versnipperde oude kranten. Een flinke bodem mag best. Maak het papier wat vochtig.

3. Het voer
Ga koken en verzamel je keukenresten. Let op: wormen lusten alleen onbereid voedsel. Dus je bewaart wel de restjes die overblijven na het snijden en schillen, de eierschalen enzovoorts, maar overgebleven gekookte kliekjes gooi je weg of eet je de volgende dag. Wormen lusten ook geen vlees en vis. Wel houden ze van thee en koffiedrab. Stop dit alles in de bak. Als de keukenresten heel grof zijn, snij ze dan wat kleiner. Wormen houden van kleine hapjes. Persoonlijk doe ik er geen sinaasappels in. De schil bevat vaak gif en ik vind de schillen stinken. 

4. De worm
Gooi er wormen in. Let op: geen dikke regenwormen, maar kleinere compostwormen. Horizontale wormen denk ik, maar dat weet ik niet zeker. Haal ze uit een composthoop van iemand anders, of misschien kun je ze wel ergens kopen. De dierenwinkel (voor wie durft)? Het is fijn als je de wormen al een beetje compost meegeeft. Dan kunnen ze wennen.

5. De top
Bedek dit alles weer met een laag krantenpapier. Maak dat een beetje vochtig.

6. Wachten
Klaar! Nu wachten. Na een paar maanden heb je wormencompost. Je kunt de bak regelmatig bijvullen, maar overvoer de wormen niet. Dan gaan ze dood. Wat dat betreft zijn ze net vissen. Ik laat mijn bak soms weken onbeheerd staan. Heel af en toe kijk ik of alles vochtig is maar niet te nat. Maar ook dat gaat haast vanzelf. Het kan zijn dat je tussen de twee bodems vocht vindt. Dat kun je verdund met water bij je plantjes gieten.

Tip: je kunt je bak op den duur in twee compartimenten delen met een stuk karton. Zo kun je één kant blijven bijvullen en de andere kant met rust laten. Als de wormen daar dan uitgegeten zijn, gaan ze vanzelf naar de kant die je bijvult. Onderweg, eten ze het karton op.

Veelgestelde vragen:
Gaat het niet stinken? Nee
Komen er niet allemaal fruitvliegjes? Soms een enkele, voor heel even. Hou de bovenkant van de bak droog. Dan is er niets aan de hand. En als er een paar vliegjes zijn, dan zitten ze ook liever in de bak dan daarbuiten.
Hoe haal je de wormen uit de compost die je wilt gebruiken? Met je handen. En nee, dat is niet vies. 

image
Op de site van Permacultuur Nederland kun je een pdf downloaden van De Openbare Afvalstoffenmaatschappij voor het Vlaamse Gewest waarin je alle ins en outs van  wormencompost kunt nalezen. Als je dat leest, lijkt het vooral of je overal rekening mee moet houden. Maar zoals ik al zei, hou het simpel: eten, drinken en een donker hoekje. Na een paar maanden weer eens kijken. Et voila: wormencompost.

image

Klein Knollenland tuinafval-inzameling

De inzameling van het tuinafval van de buurman, was eigenlijk actie #2 van mijn nieuwe Klein Knollenland tuinafval-ophaaldienst. Daarvoor had ik al eens compost verzameld op mijn werk. Toegegeven, dat vond zelfs ik een beetje raar. Maar toch, ik ging naar huis met een zak vol goeds voor mijn composthoop. Met mijn huishouden breng ik amper compostmateriaal op, dus als het ergens anders gewoon de vuilnisbak ingaat, geef het dan maar aan mij.

Bij een goede vriend om de hoek ligt nog grasmaaisel te wachten. En vandaag belde mijn vader dat ze hout gaan hakselen bij de stichting waar hij vrijwilligt. Of ik er belangstelling voor had. En of. Hiermee kan ik paadjes maken, hier en daar mulchen en af en toe een schep door de compost mengen.

Dus, iemand nog iets kwijt? Binnen 10 km in en om Amsterdam kom ik het (misschien) wel ophalen.

grow heap - now grow heap - soon

Ik ben een Grow Heap aan het maken. Een berg tuinafval dat ligt te composteren waarop je dingen laat laten groeien.

De grond waar mijn Grow Heap ligt, is erg drassig en armoedig. Vorig jaar wilde er niets groeien in ieder geval, behalve gras. Nu verzamel ik al mijn grove tuinafval op deze berg, samen met kippenmest, karton, kranten en het groen uit de tuin dat ik niet op andere plekken wil (graspollen bijv).

Over een maand doe ik er een laagje compost over waar ik pompoen, courgettes en wat bloemen in plant. Plaatje links zie je hoe het nu is, plaatje rechts hoe ik hoop dat het worden gaat: een gezellige berg groenten.

Ondertussen gaat het composteren in de berg gewoon verder en heb ik hier volgend jaar mooie grond om mee aan de slag te gaan.

Simpel, doeltreffend en het ziet er ook nog een leuk uit zo’n berg in de polder.

laagje mest laag kranten of karton laag compost en aarde stro

Gisteren mijn eerste bed gemaakt met Sheet Mulching, een methode uit de permacultuur waarbij je de optimale grond krijgt. Geen idee of ik het helemaal goed doe, maar op mijn tuin geldt: experimenteer en kijk wat er gebeurt.

Sheet mulching gaat als volgt. Allereerst kun je dat wat er groeit gewoon afknippen en laten liggen op de grond. Omdat er een kartonlaag op komt, groeit dat wat er stond niet meer terug. Op de bestaande grond komen:

1. een laag mest (gelukkig had ik nog wat kippenmest)
2. een laag karton of kranten. Giet hier goed veel water over zodat het karton doorweekt raakt. Deze laag houdt het licht tegen waardoor onkruid niet meer terugkomt
3. een dikke laag compost met (zaadvrije!) aarde. Hier heb ik zelf wat gesmokkeld met aarde elders uit de tuin. We zullen zien of dat een cruciale fout blijkt…
4. een dikke laag stro, of bladeren, houtsnippers, takjes etc. Dit alles nog eens goed overgieten met water. De toplaag houdt de grond goed bedekt, waardoor onkruid minder kans maakt. Het stro composteert langzaam weer tot grond, dus blijf bladeren, stro en ander materiaal toevoegen. 

Laat nu de natuur de natuur. De wormen, pissebedden en andere organismen worden aangetrokken door de mest, het karton etc. Zij zorgen dat dit supergoede grond wordt. Tot, slot het belangrijkste! Niet meer spitten nadat je geoogst hebt. Dat vernietigt het eco-systeem van goede bacteriën en andere micro-organismen die juist gezorgd hebben voor de vruchtbare grond.

Het is beter om dit in het najaar te doen, geloof ik. Dan kan het bed al goed composteren gedurende de winter. Maar ik probeer het nu. Kan vast ook.

Over een paar weken ga ik hier mijn eerste zaailingen in planten. Ik ben benieuwd!

Voor Na - Deel 1

Twee weken geleden kwamen de vader en moeder van C. naar de tuin met een kar vol kippenstront. Ik denk minstens 15 zakken á 10 liter. We wilden het meteen op de tuin gooien, maar wacht eens… hoe zat het ook al weer met mest en ammoniak?

Eerst op online onderzoek uit. Daar vond ik een hele wereld rond de uitwerpselen van de kip. Ik kwam bijvoorbeeld langs een kippenforum (jaja) en een vurige discussie op dit tuinforum over kippenmest en de schrik van muizen in de compostbak…

Maar het meest leerde ik van natuurlijkerleven. Er zit zoveel stikstof ik kippenmest, als we het direct op de grond hadden gedaan, waren de plantjes snel doodgegaan. De truc is om het eerst te laten composteren. Dat lijkt makkelijker dan het is. Kippenstront is zo dun en plakkerig (bah) dat er geen zuurstof bij komt. Zonder zuurstof composteert het niet. Om te zorgen dat er lucht bij komt, moet je het mengen met stro, bladeren, houtsnippers, zaagsel, noem maar op.

En zo gebeurde het dat ik op zaterdagmiddag 150 liter kippenstront stond te mengen met stro en houtsnippers. Heerlijk. Stinkt gelukkig helemaal niet…

Loading posts...